محمد تقي المجلسي (الأول)

214

يك دوره فقه كامل فارسى (فارسى)

پاى مثل انگشتهاى دستهاست و در ديت هر ساق و رانى نصف ديت كامله است و در شكستن هر استخوان پهلوى كه قريب دلست بيست و پنجدينار شرعى ديتست و در هر استخوان پهلوى كه در يلى و قرب هر دو بازوهاست ده دينار به شرعى ديتست و در شكستن بعضوض كه استخوان تنگ است در حوالى دبر كمال ديتست چون قوت بگذاشتن و نگهداشتن غائط و سفل نداشته باشد و هم در شكستن عجان كه ميان دبر و خصيه است كه نه بول و نه غائط را تواند نگاهداشتن و گذاشتن ديت كامله است و در هر ترقوة يعنى چنبرهء گردن چون بشكند و چنبرش كند بىعيب چهل دينار شرعى ديتست و هر كسى دوشيزگى از بكرى بانگشت برد چنان كه مثانهء او را بانگشت پاره كند كه بول خود نتواند نگهدارد ديت انزن واجب ميگردد و يا مهر المثل و هر كسى بر شكم شخصى لگد زند و بكوبد تا انكه در زير جامهء خود حدث مىكند شكم انكس بكوبند بقصاص و يا انكه ثلث ديت دهد و حكومت گرفتن موجه است و در شكستن استخوانى از عضوى پنج يك ديت ان عضو است و اگر اصلاح كردند بى عيب چهار خمس ديت شكستن ان استخوانست و در موضحه كردن ان استخوان ربع ديت شكستن انست و در كوفتن ان ثلث ديت عضو است و اگر خوش شد بىعيب چهار خمس ديت كوفتن انست و در جدا كردن ان استخوان از عضو بمرتبهء كه معطل شود انعضو ثلثان ديت انعضو است و اگر خوش شود بىعيب چهار خمس ديت جدا كردن ان استخوانست فصل نهم در بيان ديت منافعست چون ابطال كنند و در بردن عقل ديت كامله است و در نقص عقل ارش است بهرچه حاكم صلاح بيند و اگر عقل باز گردد ديت واجب نيست و در ابطال سمع يعنى شنوائى يك گوش نصف ديت كامله است چنانچه در ابطال سمع هر دو گوش ديت كامله است و اگر نقصان كند سمع يك گوش را قياس باشد به گوش ديگر و اخذ ديت كنند به حساب تفاوتى كه در ميان هر دو مسافت است از مسافت سمع يا نقص و سمع صحيح كامل و اگر سمع هر دو گوش را نقصان كنند بر سمع كسى كه در سن او باشد بان حساب ديت ستانند و اگر هر دو گوشرا قطع كند و سمع هر دو بر طرف سازد دو ديت كامله واجب ميگردد و در ابطال روشنى هر چشمى نصف ديت كامله است و در نقصان روشنى يك چشم ديت واجب مىشود به حساب تفاوت بان چشم روشن ديگر در قرب و بعد مسافت نسبت بهر چشم و اگر هر دو چشم را نقصان شده باشد قياس بر چشمهاى بينائى كنند كه در سن مساوى باشند و اگر درينصورتها اختلاف شود رفع نزاع بقسامه مىشود و در ابطال قوت بوئيدن ديت كامله است و اگر بينى را بر دو قوت بوئيدن هم برد دو ديت واجب مىشود و در نقص بوئيدن ارش لازم ميگردد و در ابطال قوّت ذوق و چشيدن ديت كامله است و در نقصان ان ارش و در ابطال قوّت انزال در حالت جماع ديت كامله است و در جنايت سلس البول ديت كامله است و در ابطال صوت ديت كامله است فصل دهم در بيان جراحتست شجاج جراحتى را ميگويند كه در سر مىباشد و روى و ان بر هشت قسم است حارصه داميه متلاحمه سمحيق موضحه هاشمه منقله